विबेक केशरी प्रसाईं,
शहादतको अनुहारहरू जब कागजमा छापिन्छन्, त्यो केवल कालो अक्षर वा सानो फोटो मात्र हुँदैन । त्यो हो -एक राष्ट्रको धड्कन, एक पुस्ताको अधूरो सपना, र एक परिवारको चिहान ।
आज हामीले हेरेका यी अनुहारहरू, तिनका नाम र उमेरले एउटा कठोर सत्य उद्घाटन गर्छ -यो राष्ट्रको भविष्य ढलेको छ । तर त्यही ढलेको भविष्य नै राष्ट्रलाई हल्लाएर उठाउन बाध्य पारेको छ ।
शोक र प्रतिवद्धताको दोहोरो धुन
राष्ट्र रोएको छ, किनकि असंख्य आमाबाबुले आफ्नो छोराछोरी गुमाए । भाइले दाजु गुमायो, बहिनीले दाजु गुमाइन्, पत्नीले श्रीमान् गुमाइन् । पीडाले चिच्याउनुपर्ने ठाउँमा यो पीडा मौन छ -तर मौनता शून्य होइन, यो मौनता प्रतिवद्धताको गहिरो धुन हो ।
यी शहीदहरूका अनुहारहरूमा आँसु पनि देखिन्छ, आगो पनि देखिन्छ । आँसुले राष्ट्रलाई कोमल बनाउँछ, आगोले राष्ट्रलाई कठोर बनाउँछ । यही मिश्रणले जागरण जन्माउँछ ।
युवा अनुहार र ढलेको भविष्य
तस्बिरहरू नियाल्दा प्रायः सबै अनुहार युवा छन्। उमेरका अंक १८ देखि ३० बीचका छन् -उमेर जसमा राष्ट्रलाई भविष्यको योजना बनाउने हात चाहिन्छ, जसमा उड्ने सपना अझ अधुरै हुन्छ । तर अहिले ती उमेर पुस्ता पोष्टरमा मृत्युसूची बनेर बसेका छन् ।
यो केवल संयोग होइन, यो इतिहासको चर्को विडम्बना हो -राष्ट्रलाई बनाउनुपर्ने पुस्ता नै राष्ट्र बनाउन लड्दै ढलेको हो ।
पहिचान र अपहिचान
कसैको फोटो छ, कसैको छैन । कसैको नाम ठ्याक्कै छापिएको छ, कसैको अझै खोजी जारी छ । यी सिलुएट अनुहारहरूले हामीलाई सम्झाउँछन् -राष्ट्रमा अझै पनि अनगिन्ती पीडितको पीडा अझ अपहिचानमै छ । जबसम्म सबै नाम उजागर हुँदैनन्, जबसम्म सबै पीडित पहिचान हुँदैनन्, राष्ट्रले पूर्णरूपमा न्याय पाएको हुँदैन ।
शहीदहरू महिला र पुरुष
पोस्टरले महिला शहीदहरूलाई पनि छुट्टै ब्लकमा देखाएको छ । यो सम्झना महत्वपूर्ण छ -कारण यो आन्दोलन, यो बलिदान केवल पुरुषहरूको मात्र थिएन । आमा, छोरी, दिदी, पत्नीहरूले पनि ज्यान दिएर राष्ट्रलाई बचाउन योगदान गरेका छन् । त्यसैले, यो आन्दोलन केवल ‘पुस्ताको’ मात्र होइन, यो ‘सम्पूर्ण समाजको’ आन्दोलन हो।
पीडामा ढाकिएको सत्ता
यी अनुहारहरूले एउटा प्रश्न उभ्याउँछन् -सत्ता कहाँ थियो जब यी युवाहरू ढल्दै थिए ? सत्ता किन मौन थियो जब रगत बग्दै थियो ? यही मौनता सत्ताको अपराध हो, यही अपराध राष्ट्रको दोषारोपण मात्र होइन, भविष्यको चेतावनी पनि हो ।
इतिहासमा अमर
यी नाम र अनुहारहरू केवल पोस्टरमा मात्र सीमित हुने छैनन् । यिनीहरू इतिहासको पानामा अमर हुनेछन् । जब आगामी पुस्ताले नेपालको कथा पढ्नेछन्, उनीहरूले यी अनुहारहरू देख्नेछन् र सोध्नेछन् -“यी किन मरे ?”
र त्यसको जवाफ दिनुपर्नेछ -“किनकि राष्ट्रमा अन्याय थियो, किनकि सत्ताले जनतालाई हेरेन, किनकि जागरण आवश्यक थियो ।”
निष्कर्ष
राष्ट्र रोएको छ, तर आँसुमा डुबेर होइन । आँसु भिजाएर राष्ट्र अब उठेको छ । यी अनुहारहरूले हामीलाई सम्झाएका छन् -राष्ट्र केवल माटो वा नक्साको नाम होइन । राष्ट्र हो -जनताको सपना, युवाको उमेर, आमा-बाबुको आशा ।
राष्ट्र जागेको छ, किनकि यी अनुहारहरूले हामीलाई निद्राबाट उठाइदिएका छन् ।
