योगेन्द्र योगी
काठमाडौँ,
दलालको चिल्लो कुरा र ‘सजिलै धेरै कमाउने’ सपनाको पासोमा परेर कम्बोडिया पुगेका नेपालीहरूको व्यथा फेरि एकपटक सतहमा आएको छ। विगत १५ दिनको छोटो अवधिमा मात्रै कम्बोडियाका विभिन्न सहरबाट १२० जना नेपाली युवाको उद्धार गरी नेपाल फर्काइएको छ।
थाइल्याण्डस्थित नेपाली राजदूतावासको सक्रियतामा पछिल्लो १५ दिनभित्र पाँच चरणमा उनीहरूलाई सुरक्षित रूपमा नेपाल फर्काइएको हो। दलालको प्रलोभनमा परी ‘भिजिट भिसा’ र अवैध बाटोबाट कम्बोडिया पुगेका यी नेपालीहरू त्यहाँ सञ्चालित अवैध ‘अनलाइन स्क्यामिङ सेन्टर’ (ठगी केन्द्र) मा आधुनिक दासका रूपमा कार्यरत रहेको खुलासा भएको छ।
उद्धारको नालीबेली: कुन मितिमा कति फर्किए ?
नेपाली दूतावास बैंककका अनुसार मार्च १२ देखि मार्च ३१ सम्मको अवधिमा सञ्चालित विशेष अपरेशनमार्फत १२० नेपालीलाई उद्धार गरी कानुनी प्रक्रिया पूरा गरेर स्वदेश पठाइएको हो। उद्धारको विवरण यस प्रकार छ: पहिलो चरण (मार्च १२ र १३): ३७ जना (१६ र २१ जना) , दोस्रो चरण (मार्च १९): २० जना ,तेस्रो चरण (मार्च २५): ५१ जना (एकै पटकमा ठूलो समूह) र चौथो चरण (मार्च ३१): १२ जना रहेका छन्।
कम्बोडियामा नेपालीको अवस्था: ‘कमाउने सपना’ कि ‘बन्दी जीवन’ ?
उद्धार गरिएका युवाहरूका अनुसार उनीहरूलाई सामाजिक सञ्जाल (फेसबुक र टेलिग्राम) मार्फत ‘कम्प्युटर अपरेटर’ वा ‘डाटा इन्ट्री’ को काम भनी फसाइएको थियो। कम्बोडिया पुगेलगत्तै: राहदानी कब्जा: विमानस्थलबाट सिधै कार्यस्थल लगिने र राहदानी खोसेर लिने गरिन्थ्यो। साइबर अपराधमा संलग्नता: उनीहरूलाई नक्कली आईडी बनाएर विश्वभरका मानिसलाई ठगी गर्ने काममा जबरजस्ती लगाइन्थ्यो। यातना र बन्धक: तोकिएको ‘टार्गेट’ पूरा नभएमा वा काम छोड्न खोजेमा शारीरिक यातना दिने र कोठामा थुनेर राख्ने गरिएको भेटिएको छ।
भयावह बन्दै तथ्यांक: ५ वर्षमा ६० गुणा वृद्धि
विगत ५ वर्षमा कम्बोडिया जाने नेपालीको संख्यामा देखिएको यो वृद्धिले मानव तस्करहरूको सञ्जाल कति फैलाइएको छ भन्ने प्रस्ट पार्छ: २०२१ मा १०१ जना २०२२ मा १,९७७ जना, २०२३ मा २,१४० जना, २०२४ मा ६,५०४ जना र २०२५ मा ६,६७६ जना विभिन्न बाटो हुँदै कम्बोडिया पुगेको देखिन्छ।
दूतावासको चेतावनी: “सचेत बनौँ, नठगिऔँ”
राजदूतावासले जारी गरेको प्रेस विज्ञप्तिमा अझै पनि केही नेपालीहरू कम्बोडियाका विभिन्न ठाउँमा समस्यामा रहेको हुनसक्ने उल्लेख छ। दूतावासले ती व्यक्तिहरूलाई तत्काल सम्पर्कमा आउन र अन्य नेपालीलाई ‘सर्टकट’ बाटोबाट विदेश नजान अपिल गरेको छ। “पर्यटक भिसामा वैदेशिक रोजगारीमा जानु गैरकानुनी हो।
कुनै पनि प्रलोभनमा पर्नु अघि सम्बन्धित म्यानपावर र विभागबाट श्रम स्वीकृतिको अवस्था बुझ्न जरुरी छ,” दूतावासले भनेको छ। दूतावासले कम्बोडियास्थित स्थानीय प्रशासन र गैरआवासीय नेपाली संघ (एनआरएनए ) सँग मिलेर अलपत्र नेपालीको उद्धार र सहजीकरणलाई निरन्तरता दिने प्रतिबद्धता समेत जनाएको छ।
