पूर्वी नेपालको राजनीतिक नक्शामा झापा निर्वाचन क्षेत्र नम्बर २ सधैँ संवेदनशील र निर्णायक क्षेत्रको रूपमा रहँदै आएको छ । यहाँको मत परिणाम न केबल प्रतिनिधि सिटको भाग्य तय गर्छ, तर कोशी प्रदेश र राष्ट्रिय राजनीतिमा पनि स्पष्ट संकेतहरू पठाउँछ । विगतका निर्वाचनहरूले देखाएका छन् कि मतदाता केवल दलको झण्डा वा उम्मेदवारको पद र अनुभवमा निर्भर हुँदैनन् । उनीहरूले स्थायित्व, विकास, जवाफदेहिता र स्पष्ट भविष्यको दृष्टि खोज्छन् । अघिल्लो निर्वाचनमा नेपाली कम्युनिष्ट पार्टी (एमाले) का देवराज घिमिरे, पूर्व सभामुख, करिब २८ हजार सात सय १६ मत लिएर विजयी भएका थिए । उनका अनुभव, संगठन र स्थानीय परिचयले मतदातामा भरोसा र स्थायित्व सिर्जना गरेको थियो । तर मत परिणाम अत्यन्त निकट थियो ।
स्वतन्त्र उम्मेदवार स्वागत नेपालले २६ हजार चार सय ५५ मत प्राप्त गरेका थिए । यसले देखाउँछ कि मतदाताको ठूलो हिस्सा परम्परागत दलको भोलिपल्टमा पनि नयाँ र वैकल्पिक आवाजको खोजीमा थियो । माओवादी केन्द्रका हरिकुमार राना मगरले १३ हजार नौ सय ३० मत पाएका थिए । यसले प्रमाणित गर्छ कि माओवादी केन्द्रको परम्परागत मताधार झापा २ मा सशक्त छैन । राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा)का इन्दिरा राना मगरले विगतमा समानुपातिकबाट संसदमा सेवा दिएकी अनुभवले उनीलाई स्थानीय राजनीति र सामाजिक चेतनामा विश्वासिलो उम्मेदवार बनाउँछ । राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीका रुद्र प्रसाद गिरीले आठ हजार सात सय ८१ मत प्राप्त गरेका थिए । साना दल र स्वतन्त्र उम्मेदवारहरूले मत विभाजनमा निर्णायक भूमिका खेल्ने सम्भावना देखाएका छन् ।
देवराज घिमिरेको शक्ति उनको अनुभव, पूर्व सभामुखको पद र परम्परागत पार्टीको संगठनात्मक बलमा आधारित छ । उनले विगत निर्वाचनमा देखाएको नजिकको जीतले स्पष्ट पारेको छ कि मतदाताको विश्वास अझै बलियो छ । तर, चुनौती भनेको परिवर्तनमुखी उम्मेदवार र वैकल्पिक राजनीतिक आवाजलाई सम्बोधन गर्नु हो । यदि उनले स्थानीय नेतृत्व, युवा वर्ग र सामाजिक सञ्जाल प्रयोगमा कमजोरी देखाए भने परम्परागत मत आधारमा पनि चुनौती आउन सक्छ । सरिता प्रसाई, नेपाली कांग्रेसबाट, आफ्नो शक्ति पार्टीको नेटवर्क, स्थानीय परिचय र महिला नेतृत्वको दृष्टिले बलियो बनाइरहेकी छन् । उनको चुनौती मत विभाजन, प्रतिस्पर्धात्मक दबाब र परम्परागत दलहरूको स्थायित्वसँगको सामना हो । यदि उनले संगठनात्मक बल प्रभावकारी रूपमा प्रयोग गर्न सकिन् भने कांग्रेसका मतदाता सक्रिय रूपमा उनको पक्षमा आउन सक्छन् ।
इन्दिरा राना मगर, राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) नेतृत्वसँग निकट सम्बन्ध राख्छिन् । उनको शक्ति केबल राजनीतिक अनुभवमा होइन, सामाजिक सक्रियता र स्थानीय चेतनामा आधारित छ । उनी युवा र महिला मतदातासँग संवाद कायम राख्ने र वैकल्पिक राजनीतिक विकल्पको रूपमा चिनिने प्रयासमा छन् । उनका लागि चुनौती परम्परागत दलका उम्मेदवारहरूको संगठन र स्थायित्वको सामना गर्नु हो । उनले स्थानीय मतदातासँग सिधा संवाद, सामाजिक सञ्जालको प्रभावकारी प्रयोग र वैकल्पिक विकल्पको रूपमा विश्वास निर्माण गर्नुपर्छ । यसले उनीलाई झापा २ मा निर्णायक भूमिका खेलाउने सम्भावना दिन्छ ।
स्वागत नेपाल, परम्परागत दलसँग स्वतन्त्र–वैकल्पिक रुपमा मैदानमा छन् । उनको शक्ति व्यक्तिगत परिचय, वैकल्पिक सोच र स्थानीय विश्वासमा आधारित छ । चुनौती भनेको परम्परागत दलहरूको संगठनसँग तालमेल राख्दै प्रभावकारी प्रतिस्पर्धा गर्नु हो । प्रा. युवराज संग्रौला, स्वतन्त्रतर्फ, वैचारिक मतदान, पारदर्शिता र स्वतन्त्र आवाजको बल लिएर आएका छन् । चुनौती भनेको व्यापक मतदातासँग संवाद र संगठन शक्ति बढाउनु हो । मतदातामा उत्पन्न आशा र शंका स्पष्ट छन् । अब मतदाताले केवल अनुभव र पदमा आधारित मतदान गर्दैनन् । उनीहरूले स्थायित्व, विकास, जवाफदेहिता र भविष्यको स्पष्ट दृष्टि खोजिरहेका छन् । विगतको निर्वाचनले देखाएको मत अन्तर र वैकल्पिक उम्मेदवारको उपस्थितिले आगामी निर्वाचनलाई बहुपक्षीय र निर्णायक बनाएको छ । युवा मतदाता, महिला मतदाता र सामाजिक चेतनासँग सम्बद्ध वर्ग अब राजनीतिक चेतनासँग मतदान गर्ने छन् ।
कांग्रेस, एमाले र माओवादीप्रति जनताको असन्तुष्टि यथावतै छ । तर, उनीहरू सकिएका भने छैनन् । मतदाताले अझै सोच विचार गरेर निर्णय गर्नेछन् । निर्णायक तत्वको रूपमा संगठन, विश्वास र स्पष्ट दृष्टि महŒवपूर्ण छन् । संगठन बलियो उम्मेदवारले मतदातामा भरोसा जगाउँछ । विश्वास निर्माण गर्न सक्ने उम्मेदवारले मात्र स्थायित्व र सहमति ल्याउन सक्छ । स्पष्ट दृष्टि भएका उम्मेदवारले मतदातालाई भविष्यप्रति आश्वस्त पार्न सक्छ । यी तीनै तत्वको संयोजनले झापा २ को मतदाताको निर्णयलाई निर्णायक बनाउनेछ ।
वर्तमान नेपालको राजनीतिक अवस्था झापा २ को चुनावी समीकरणमा ठूलो प्रभाव पार्दैछ । गत वर्षदेखि देशभर युवा आन्दोलन र सामाजिक संगठनको सक्रियताले मतदातामा नयाँ चेतना जगाएको छ । सडकमा देखिएका विरोध प्रदर्शन, धरना, र सरकार विरोधी चेतनाले मतदातामा परिवर्तन र जवाफदेहिता खोज्ने भावना बलियो बनाएको छ । रास्वपा नेतृत्वसँग निकट सम्बन्ध भएको इन्दिरा राना मगरको सामाजिक सक्रियताले मतदातामा सकारात्मक छवि निर्माण गरेको छ । युवा वर्ग, सामाजिक चेतनासँग सम्बन्धित मतदाताले वैकल्पिक विकल्पको खोजीमा सक्रिय भएर मतदान गर्ने अपेक्षा छ । यसले परम्परागत दलहरूका उम्मेदवारहरूको रणनीति, संगठन र संवाद क्षमता परीक्षणमा पार्नेछ ।
साना दल र स्वतन्त्र उम्मेदवारहरूले मत विभाजनमा भूमिका खेल्छन् । प्रा. युवराज संग्रौला जस्ता स्वतन्त्र उम्मेदवारले वैचारिक मतदान र पारदर्शिता–नैतिकताको प्रश्न उठाउँछन् । यसले मतदातामा जागरूकता बढाउँछ र चुनावलाई अझ बहुपक्षीय बनाउँछ । हालै बालेनले झापा ५ मा उम्मेदवारी दर्ता गरेका छन् । यसले मतदातामा केही संकेतहरू पैदा गर्न सक्छ । परम्परागत दलहरूको मताधारमा केही मतदाताहरू वैकल्पिक र परिवर्तनमुखी विकल्पतर्फ जान सक्छन् । बालेनको उपस्थितिले युवा मतदातालाई सक्रिय बनाउने सम्भावना छ । यसले परम्परागत दलहरूको मत विभाजन बढाउनेछ । मतदाताले अब केबल स्थायित्व र अनुभवमा भरोसा राख्दैनन्, नयाँ नेतृत्व र वैकल्पिक राजनीति पनि प्राथमिकता बनिसकेको छ ।
मतदाताले विगतका अनुभव, वर्तमान राजनीतिक अस्थिरता, वैकल्पिक उम्मेदवार र बालेनको अप्रत्यक्ष प्रभावलाई ध्यानमा राखेर निर्णय गर्नेछन् । अघिल्लो निर्वाचनले देखाएको निकट प्रतिस्पर्धा, मत अन्तर र वैकल्पिक आवाजको उपस्थितिले यसपटक निर्णायक भूमिका खेल्नेछ । राजनीतिक सन्देश स्पष्ट छ– मतदाता अब केवल पद, अनुभव र परम्परागत दलको झण्डामा निर्भर रहेर मतदान गर्दैनन् । उनीहरूले संगठन, विश्वास र स्पष्ट भविष्यको दृष्टिमा आधारित निर्णय गर्नेछन् । झापा २ का मतदाता सक्रिय छन् । उनीहरूले आफ्नो मत मार्फत स्पष्ट संकेत दिनेछन् कि स्थायित्व र अनुभव मात्र पर्याप्त छैन, जवाफदेहिता, स्पष्ट दृष्टि र वैकल्पिक विकल्प पनि आवश्यक छ । राजनीतिक संरचना, वैकल्पिक उम्मेदवारको उपस्थिती र असन्तुष्ट मतदाताको चेतनाले आगामी निर्वाचनलाई निर्णायक बनाउनेछ ।
